Εκδότης: Base Training Academy, http://www.basetraining.org/
Επιμέλεια Βιβλίου: Μαντζαράκη Άννα-Μαρία
Φωτογραφίες: Φωτακόπουλος Θάνος
Σχεδιασμός Εξωφύλλου: Ψυχογιός Παναγιώτης, Cult design, https://www.cultdesign.gr
Αθήνα, 2025
All rights reserved ©




Καθώς θα παρακολουθείτε το σεμινάριο μας:
To pilates είναι μια μέθοδος εκγύμνασης, που περιλαμβάνει ασκήσεις με ειδικά όργανα γυμναστικής με ελατήρια σε συνδυασμό με μια σειρά ασκήσεων εδάφους, με στόχο να βελτιωθεί η φυσική κατάσταση και η στάση σώματος, να αυξηθεί η αντοχή, η ευλυγισία και η αυτοσυγκέντρωση.
Αποτελεί ένα πρόγραμμα φυσικής και θεραπευτικής αγωγής με βάση την πιο φυσιολογική λειτουργία του σώματος: την κίνηση.
Επινοητής της μεθόδου pilates, η οποία αρχικά ονομαζόταν «Ελεγχολογία» (Contrology) ήταν ο διάσημος Γερμανός Joseph Hubertus Pilates.
Η μέθοδος Pilates επικεντρώνεται:
Με τη μέθοδο Pilates το σώμα γυμνάζεται ισομετρικά, χωρίς να απομονώνονται μυϊκές ομάδες. Τα άκρα και ο κορμός γυμνάζονται συμμετρικά και σε συνεργασία μεταξύ τους.
Ο Joseph Hubertus Pilates γεννήθηκε το 1883 στη Γερμανία (Düsseldorf) από γονείς Ελληνικής και Γερμανικής καταγωγής.
Η ιδιαίτερα ασθενική παιδική του ηλικία (ραχίτιδα, άσθμα, ρευματισμοί) φαίνεται πως έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την μετέπειτα εξέλιξή του. Μετά από εκτενή έρευνα και εκμάθηση πολλών διαφορετικών συστημάτων άσκησης ο Pilates ανέπτυξε τελικά ένα μοναδικό πρωτοποριακό σύστημα εκγύμνασης για να απαλλάξει τους μαθητές του από κάθε σωματικό περιορισμό.
Εμπνευσμένος και από την ανατολική και τη δυτική φιλοσοφία, συνδύασε την αυτοσυγκέντρωση και το ειδικό σύστημα αναπνοής της γιόγκα με τις ασκήσεις της ενόργανης γυμναστικής και των άλλων αθλημάτων, δημιουργώντας έτσι ένα εντελώς καινούργιο σύστημα.
Υπερασπίστηκε θερμά τη συστηματική σωματική άσκηση, την
«κουλτούρα του σώματος», όπως την ονόμαζε και το μεγάλο του όνειρο ήταν να δει κάποτε τη μέθοδό του να εφαρμόζεται σε όλα τα σχολεία του κόσμου.
Στη διάρκεια ενός ταξιδιού του προς την Αμερική γνώρισε στο
καράβι μια νεαρή νοσοκόμα την Clara. Λίγο καιρό αργότερα παντρεύτηκαν και άνοιξαν μαζί ένα γυμναστήριο στο κτίριο όπου στεγαζόταν το Μπαλέτο της Πόλης της Νέας Υόρκης. Η πόλη αγκάλιασε τη μέθοδο και ο Pilates αφοσιώθηκε στην περαιτέρω ανάπτυξη της.
Πριν το θάνατο του το 1967, στην ώριμη ηλικία των 87 χρόνων, ο Pilates έγραψε δυο
βιβλία, το «Return to life through Contrology» και το «Your Health». Στα βιβλία του, του άρεσε να αναφέρεται στην σωφροσύνη των αρχαίων Ελλήνων.
Η μέθοδος Pilates δεν είναι τόσο ένα σύνολο ασκήσεων όσο μάλλον μια πειθαρχία της γνώσης πώς να κρατήσει και να κινήσει κανείς το σώμα του. Εάν νιώθετε πόνο, είναι ακριβώς επειδή δε ξέρετε πώς να σταθείτε σωστά και πως να κινηθείτε, ήταν τα λόγια του J. H. Pilates. Ήταν ένας άνθρωπος πειθαρχημένος και αποτελούσε ένα ζωντανό παράδειγμα της διδασκαλίας και της φυσικής κατάστασης για τους μαθητές του. Λάτρευε την απλότητα της κίνησης και την κομψότητα του φυσικού σχεδιασμού του σώματος των ανθρώπων και των ζώων. Αναφέρεται πως αυτή η αγάπη για την κίνηση των ζώων, τον ενέπνευσε στην ονοματολογία των ασκήσεων (swan, cat κτλ..)
Ύστερα από το θάνατό του το 1967, κύριος συνεχιστής του έργου του ήταν η γυναίκα του, η οποία έχει μείνει στη μνήμη του κόσμου για το περίφημο άγγιγμα της και τη μοναδική της ικανότητα να μεταδίδει με ακρίβεια την ουσία κάθε κίνησης. Μαζί με την Clara, ο Pilates άφησε τη θέση του και στην Romana Kryzanowska, που ενώ ξεκίνησε σαν μαθήτριά τους με την αφοσίωσή της έγινε διευθύντρια του ‘Pilates Studio’ στη Νέα Υόρκη και μέχρι το θάνατό της συνέχισε να μεταδίδει τις γνώσεις της στις επόμενες γενιές, διατηρώντας τις αρχές όπως ακριβώς τις δόθηκαν από τον ίδιο.
Η μέθοδος Pilates κατάφερε να καθιερωθεί ως αναγνωρισμένο σύστημα γυμναστικής. Σήμερα, πάνω από πέντε δεκαετίες μετά το θάνατό του το έργο του Joseph Pilates είναι πλέον δημοφιλές και προσιτό όσο ποτέ.
Το όνειρό του ήταν να διδάσκεται σε κάθε γειτονιά.. Και βγήκε αληθινό!

Η μέθοδος pilates αποτελεί μια αρκετά δυναμική προπόνηση που τονώνει τους μυς και
τους μαθαίνει να συνεργάζονται, προκειμένου να επιτευχθεί μια κίνηση.
Ως άσκηση, δεν υπερβαίνει το φυσιολογικό εύρος κίνησης των αρθρώσεων και σέβεται την ευθυγράμμιση του σκελετού, με αποτέλεσμα να μην καταπονείται κανένα σημείο του σώματος.
Οι ασκήσεις είναι χωρισμένες σε επίπεδα, οπότε είναι ιδανικές για κάθε επίπεδο φυσικής κατάστασης.
Κάποιος που δεν έχει ασχοληθεί καθόλου με την άσκηση και δεν προτιμάει τα βάρη ή το αερόβιο, μπορεί να βελτιώσει τη δύναμη και την αερόβια ικανότητά του μέσω του pilates.
Από την άλλη, αν κάποιος γυμνάζεται ήδη σίγουρα θα τον βοηθήσει στη βελτίωση της αθλητικής του δραστηριότητας.

Το pilates δεν είναι μια γρήγορη λύση και δεν μπορεί να εξεταστεί υπό αυτήν τη μορφή. Το πρόγραμμα πρέπει να θεωρηθεί ως μακροπρόθεσμη επένδυση που θα σας επιτρέψει να ωφεληθεί κάποιος στο μέλλον.
Οι ασκούμενοι πρέπει να λάβουν υπ’ όψιν ότι πρέπει να αρχίσουν με τα βασικά της τεχνικής πριν εκτελέσουν τα πιο προκλητικά επίπεδα.
Ο δάσκαλος pilates θα διαδραματίσει έναν ζωτικής σημασίας ρόλο στη επιλογή του ρυθμού και της επιλογής ασκήσεων . Καταρχήν, για να στήσουμε ένα πρόγραμμα pilates πρέπει να οργανώσουμε τον χώρο μας και τον εξοπλισμό που θα χρησιμοποιήσουμε αν θέλουμε και υπάρχει.
Σε ένα πρόγραμμα Pilates υπάρχουν οι εξής δυνατότητες:
1. Ασκήσεις matwork με τη χρήση μόνο ενός στρώματος.
2. Matwork με props που χρησιμοποιούμε στρώμα και ελαφρύ εξοπλισμό όπως τα:
– Λάστιχα.
– Βαράκια.
– Fit balls.
– Mini balls.
3. Ασκήσεις βασισμένες στον πιο βαρύ εξοπλισμό:
– Reformer.
– Wunda Chair.
– Cadillac / Tower.
– Ladder Barrel.
– Spine Corrector – Barrels.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:
Mat: Το πρόγραμμα στο έδαφος γίνεται με το βάρος του σώματος. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να υπάρχουν προσαρμογές στις ασκήσεις αντιστοίχως με τους περιορισμούς κάθε σώματος ή τον προπονητικό στόχο. Απαιτεί πολύ καλή ιδιοδεκτικότητα, κιναίσθηση και για να γίνει αλλαγή της επιβάρυνσης διαχειριζόμαστε τις γωνίες σε σχέση με τη βαρύτητα, τις θέσεις σώματος και φυσικά τις παραλλαγές.
Props: Είναι βοηθήματα στις ασκήσεις mat και εξοπλισμού.
Λάστιχα: Προσφέρουν αντίσταση και υποστήριξη, είτε στην μειομετρική φάση, είτε στην πλειομετρική της κίνησης.
Mini Balls: Προσφέρουν αστάθεια και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την
ιδιοδεκτικότητα και την προσαρμογή μιας θέσης σε διάφορα μέλη του σώματος.
Fit Balls: Προσφέρουν αστάθεια, είναι φιλικές προς την χρήση και χρησιμοποιούνται, αντί για πάγκο ή καρέκλα σε καθιστές θέσεις και προσαρμόζονται εύκολα σε πολλές άλλες θέσεις για τον κορμό, χέρια και πόδια.
Προσφέρουν στήριξη και ελαφριά αντίσταση αναλόγως τη θέση και άσκηση.
Δακτυλίδι: Προσφέρει αντίσταση.
Βαράκια: Προσφέρουν ενδυνάμωση.
Ο μόνος εξοπλισμός που χρειάζεστε για ένα μάθημα matwork είναι ένα στρώμα για κάθε ασκούμενο. Ένα πρόγραμμα matwork είναι ο τέλειος τρόπος να εισαχθεί το pilates σε ένα γυμναστήριο.
Φυσικά, θα πρέπει να γίνει μια αξιολόγηση από τον ίδιο τον δάσκαλο εάν οι ασκήσεις στο έδαφος με το βάρος του σώματος είναι πιο εύκολες ή πιο δύσκολες από τον εξοπλισμό. Η εξάσκηση θα πρέπει να γίνει προοδευτικά και συστηματικά. Η γνώση ασκησιολογίου από ποικίλο εξοπλισμό, θα δώσει τα εφόδια και τα εργαλεία στον δάσκαλο να διαχειριστεί κατάλληλα την κάθε περίπτωση ασκούμενου.
Στη σημερινή εποχή είναι πλέον γνωστά πολλά περισσότερα στοιχεία για τον ανθρώπινο οργανισμό σε σχέση με αυτά που μπορεί να γνώριζε ο Joseph Pilates όταν δημιούργησε αυτό το πρόγραμμα.
Ακόμη περισσότερο, τα προγράμματα εφαρμόστηκαν κατά κύριο λόγο σε χορευτές και αθλητές για τη μυϊκή τους ενδυνάμωση και την αποκατάσταση από τραυματισμούς, που αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία πληθυσμού με πολύ περισσότερες σωματικές δυνατότητες από το μέσο πληθυσμό.
Σήμερα στο μοντέρνο pilates τα προγράμματα αυτά εφαρμόζονται στο μέσο άνθρωπο και πολλές από τις τεχνικές και τις ασκήσεις που χρησιμοποιούνται στο παραδοσιακό pilates πρέπει να αποφευχθούν για τα πρώτα στάδια ή και εντελώς.
Κάθε ασκούμενος πρέπει να συγκεντρώνεται στο δικό του σώμα και να προσπαθεί με την παρακίνηση του δασκάλου να βελτιώσει την δική του στάση, κιναισθητική ικανότητα χωρίς να του επιβάλλεται κάτι που δεν είναι κατάλληλο για το σώμα του.
Επιγραμματικά οφέλη του Pilates
Πρόκειται για τον ακούσιο συντονισμό που πετυχαίνει το σώμα για να μπορέσει να κινηθεί με ακρίβεια, έλεγχο, ροή στην κίνηση, ομαλή μετάβαση από τη μία θέση του σώματος
στην άλλη. Απαιτείται εύστοχη ενεργοποίηση των μυών που αποτελούν το στόχο της άσκησης ως πρωταγωνιστές, συναγωνιστές ή/και σταθεροποιητές της.
Στο μοντέρνο pilates οι κινήσεις εξελίσσονται πιο πολυδιάστατα στο χώρο και σε επίπεδα πιο πολύπλοκα και απαιτητικά, ενώ παράλληλα δίνεται έμφαση στη σταθεροποίηση και έλεγχο του σώματος. Έτσι, ένα πρόγραμμα pilates μπορεί να είναι κάτι παραπάνω από τη βελτίωση του σώματος μεμονωμένα σε δύναμη, ευλυγισία και άλλες παραμέτρους του fitness, αλλά συντελεί και στην καλύτερη μηχανική απόδοση του ανθρωπίνου σώματος στις καθημερινές κινήσεις.
Στο παραδοσιακό pilates δίνεται πολύ μεγάλη έμφαση στις διατάσεις και στη βελτίωση της ευλυγισίας, όμως ο Joseph Pilates δημιούργησε ένα σύστημα εξάσκησης που απευθυνόταν, όπως είπαμε, κυρίως σε χορευτές. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν διατάσεις έντονες, σε γρήγορο ρυθμό και απαιτητικές θέσεις που σε έναν μέσο ασκούμενο που θέλει να ασχοληθεί με το pilates, ξέρουμε σήμερα ότι μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς.
Έτσι, στα σημερινά προγράμματα δίνεται μεγάλη έμφαση στην εξατομίκευση των
ασκήσεων και στην προοδευτική εξέλιξη του προγράμματος ανάλογα με το επίπεδο των
ασκούμενων. Ειδικότερα στις διατάσεις, οι θέσεις πρέπει να ξεκινήσουν από τις πιο απλές και εφαρμόσιμες διατάσεις και με αργή και σταθερή επιπλέον επιβάρυνση να εξελίσσονται στις ιδανικές θέσεις όπως τις έχει παρουσιάσει ο Joseph Pilates.
! Όπως και όλα τα προγράμματα άσκησης έτσι και το pilates χρειάζεται τακτική εξάσκηση και διάρκεια για να έχει αποτελέσματα. Χρειάζεται η εφαρμογή όλων των παραπάνω με τη θέληση και τη προσήλωση των ασκούμενων και τότε τα αποτελέσματα είναι θεαματικά!
Στο πρώτο βιβλίο που εκδόθηκε για την μέθοδο pilates “Return to life through Contrology” o Joseph Pilates χαρτογράφησε τις έξι βασικές αρχές που χαρακτηρίζουν τη μέθοδο. Η
αντίληψη αυτών των αρχών βοηθά στη βαθύτερη κατανόηση της φιλοσοφίας της μεθόδου.
1. Αναπνοή
Ο Joseph Pilates έλεγε «Πάνω από όλα… μάθετε να αναπνέετε σωστά».
Η σωστή αναπνοή οξυγονώνει το αίμα και αυξάνει την κυκλοφορία. Η συστηματική τεχνική αναπνοής είναι απαραίτητο μέσο για να απελευθερωθούν οι κινήσεις.
Κατά γενικό κανόνα, εισπνέετε όταν προετοιμάζεστε για την κίνηση και εκπνέετε όταν την εκτελείτε και ειδικά όσο διαρκούν τα πιο δύσκολα σημεία.
Πάντα να παίρνετε βαθιές και γεμάτες αναπνοές, εισπνέοντας από τη μύτη και εκπνέοντας από το στόμα.

Εφαρμογή:
Δεν αφήνουμε τους ασκούμενους να κρατάνε την
αναπνοή τους, τους καθοδηγούμε να αναπνέουν απλά!
«…Εισπνεύστε βαθιά, όσο περισσότερο μπορείτε, αισθανθείτε το θώρακα να
«ανοίγει» όχι μόνο προς τα επάνω αλλά και προς τα πλάγια, πιέζοντας το διάφραγμα και τους μυς του περίνεου προς τα κάτω ενώ κατά την εκπνοή σας, ενεργοποιείστε τους μυς του περίνεου και τους κοιλιακούς, ειδικότερα τον εγκάρσιο βγάλτε όλο τον αέρα προς τα έξω σταθεροποιώντας τη λεκάνη…»
2. Αυτοσυγκέντρωση
Ακούσιες ή τυχαίες κινήσεις δεν υπάρχουν στο pilates.
Εστιάστε την προσοχή σας στην άσκηση που εκτελείτε και προσπαθήστε να μη στρέφετε αλλού την προσοχή σας.
! Όταν θα κατορθώσετε για κάθε άσκηση να έχετε προετοιμάσει μια λεπτομερή λίστα κινήσεων στο μυαλό σας, τότε θα έχετε αρχίσει να κατέχετε τη διαδικασία.
Συγκεντρωθείτε στο τι είναι σωστό και τι λάθος και βάλτε σαν στόχο τη βελτίωση της φυσικής σας κατάστασης δίνοντας έμφαση στις λεπτομέρειες των ασκήσεων.
Εφαρμογή:
3. Έλεγχος
Ο Joseph Pilates ονόμασε τη μέθοδό του «Ελεγχολογία» ή «Τέχνη του Ελέγχου».
Σε όλα τα είδη φυσικής αγωγής είναι απαραίτητο να αναπτύσσει κανείς τον αυτοέλεγχο του.
Το pilates απαιτεί το μυαλό μας να ελέγχει απόλυτα το σώμα μας.
Κάθε κίνηση που εκτελούμε πρέπει να είναι σχολαστικά μελετημένη και σχεδιασμένη. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται οι κίνδυνοι τραυματισμών και το σώμα προετοιμάζεται για τις καθημερινές κινήσεις.
Εφαρμογή:
4. Κέντρο (The Powerhouse)
Το pilates το περιγράφουν συχνά ως «κίνηση που πηγάζει από ένα ισχυρό κέντρο». Το κέντρο είναι η βάση – ο πυρήνας για όλες τις κινήσεις. Καμία κίνηση του χεριού ή του ποδιού δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς ένα ισχυρό και σταθερό κέντρο.
Ως κέντρο ορίζουμε την ευρεία ζώνη στο μέσο του ανθρώπινου σώματος, από τον αφαλό μέχρι πίσω στο κάτω μέρος της πλάτης και από τα κάτω πλευρά μέχρι το κάτω μέρος των γλουτών.
Όλες οι ασκήσεις στοχεύουν στην ενδυνάμωση αυτού του κέντρου.
Εφαρμογή:
5. Ακρίβεια
Η ακρίβεια κάνει την κάθε κίνηση να ωφελεί όχι επιφανειακά, αλλά ουσιαστικά. Στόχος δεν είναι να ολοκληρώσετε απλά μια άσκηση, αλλά να την εκτελέσετε όσο πιο σωστά γίνεται.
Πρέπει να είστε ακριβείς. Πάντα να γνωρίζετε τι κάνετε, ποιος είναι ο στόχος και ποια είναι η στάση του σώματος σας.
Τα οφέλη που θα εισπράξετε δεν καθορίζονται από το είδος της άσκησης, αλλά από τη δουλειά που εσείς βάζετε σε αυτή.
Εφαρμογή:
6. Ροή
Η ροή των ασκήσεων είναι μια από τις αρχές που διαφοροποιούν το pilates από τις άλλες μεθόδους γυμναστικής. Η κίνηση είναι από τη φύση της συνεχής.
Στην καθημερινή ζωή, οι κινήσεις συνδέονται μεταξύ τους και δεν είναι ποτέ απομονωμένες ή αποσπασματικές.
Στη διάρκεια του προγράμματος σας πρέπει να επικεντρωθείτε στη ροή των κινήσεων της κάθε άσκησης ξεχωριστά, αλλά και στη διαδοχή των ασκήσεων μεταξύ τους.
Με αυτόν τον τρόπο θα βελτιώσετε την ισορροπία, τον έλεγχο και τον συντονισμό, προετοιμάζοντας το σώμα σας για τις σκληρές απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Εφαρμογή:
! Για να αφομοιώσετε λοιπόν με επιτυχία τις θεμελιώδεις αρχές, εφαρμόστε την κάθε μία ξεχωριστά ώσπου να σας γίνουν συνήθεια. Μπορεί να σας καταπλήξει ο τρόπος που αυτές οι έξι αρχές μεταμορφώνουν ένα φαινομενικά απλό πρόγραμμα ασκήσεων σε ένα
πολυσύνθετο σύστημα κινήσεων.
«Ισορροπία μυαλού και σώματος σημαίνει…
συνειδητός έλεγχος όλων των μυϊκών κινήσεων».